Autor Wątek: Pronit 1957-1991 - logo, etykiety, trochę historii, datowanie wydań  (Przeczytany 6130 razy)

DarkB

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 483
Podobnie jak w przypadku Polskich Nagrań „Muza” chciałbym, aby w tym wątku znalazły się informacje na temat logo, wzorów etykiet, numerów katalogowych i numerów matryc płyt wytwarzanych w Pionkach. Korzystałem m.in. z opracowania zawartego na stronie Polskiego Towarzystwa Historycznego w Pionkach : Marek Majewski, Historia tłoczni płyt gramofonowych ZTS „Pronit” w Pionkach Sądzę, że i to opracowanie nie jest pozbawione błędów, ale zawiera parę fajnych informacji, choćby na temat  technologii produkcji masy winylowej i płyt.
Zgodnie z w/w opracowaniem, produkcję płyt winylowych w Pionkach rozpoczęto w 1957 r. Wytwarzano wówczas płyty  o szybkości 33 lub 45 obr./min i o średnicach płyty 175, 250, 300 mm, a także szelaki na 78 obrotów, pocztówki dźwiękowe oraz płyty o średnicy 145 mm i 45 obrotach (osobiście na taką płytę nie trafiłem).
Od początku powstania tłoczni płyt gramofonowych w „Pronicie” tłoczono płyty
nagrywane i zlecane przez „Polskie Nagrania”.  Płyta „matka” (pozytyw) wykonywana była w Polskich Nagraniach, w galwanizerni zakładów w Pionkach wykonywano matryce. Rozdzielano repertuar pomiędzy tłocznię w „Pronicie”, a tłocznię w „Muzie”. Zgodnie z opracowaniem Marka Majewskiego i przywołanym przez niego postanowieniem protokołu nr 44 z 19.10.1960 r., „Pronit” tłoczył wyłącznie muzykę rozrywkową, „Muza” tłoczyła muzykę poważną, żywe słowo, uzupełniająco część muzyki rozrywkowej.
Pod koniec lat siedemdziesiątych tłoczenie płyt „Pronitowi” zaczęły też zlecać inne firmy muzyczne. Wydawnictwa muzyczne współpracujące z „Pronitem” w zakresie tłoczenia płyt gramofonowych to: Tonpress, Wifon, Polfrakt-Polton, Veriton , Poljazz, PP Muza (Przedsiębiorstwo Państwowe "Polskie Nagrania Muza"), Savitor, Ars Polona.
Do 1983 roku „Pronit” tłoczył płyty na zlecenie w/w wydawnictw muzycznych, którym
repertuar dobierała Komisja Repertuarowa przy Ministrze Kultury. Rozdzielano repertuar
pomiędzy tłocznię w „Pronicie”, a tłocznię w „Muzie”. Po zlikwidowaniu tejże komisji w1978 roku „Pronit” rozpoczął samodzielne wydawanie płyt. 20 września 1983 r. ZTS „Pronit” otrzymały decyzją Ministry Kultury i Sztuki prawa wydawnicze.
Decyzja o zaprzestaniu produkcji płyt gramofonowych w „Pronicie” zapadła 1991 r.

Od 1958, dotychczasowa Wytwórnia Chemiczna nr 8 w Pionkach przyjęła nazwę Zakłady Chemiczne „Pronit” w Pionkach i taka nazwa widnieje na etykietach płyt tłoczonych w Pionkach w tym okresie (nie trafiłem na etykiety oznaczone np. nazwą Wytwórnia Chemiczna nr 8). Jeszcze później zakłady przyjęły nazwę: Zakłady Tworzyw Sztucznych „Pronit” im. Bohaterów Studzianek w Pionkach (1971 r.), a w latach 1977 – 1982 funkcjonowały jako . Zakłady Tworzyw i Farb „Pronit” im. Bohaterów Studzianek w Pionkach.

Pierwsze etykiety, do których dotarłem, zawierały logo Zakładów Chemicznych oraz napis Pronit, występowały w najróżniejszych wariantach kolorystycznych, tutaj tylko niektóre:




Później, z etykiety zniknęło logo Zakładów Chemicznych, pojawiło się natomiast logo Pronitu w postaci stylizowanego na literę P słowika. Zmienił się również nieco krój czcionki użytej do napisu Pronit.




Później, na pewien czas, logo ze stylizowanym na literę P słowikiem zostaje wpisane w literę O w napisie PRONIT (nie znalazłem LP z takim logo, więc może stosowane było tylko na płytach 7 calowych ?)):



Następnie logo na wiele lat wędruje na etykietach ponad napis Pronit, przy czym we wcześniejszej wersji etykiety dla płyt LP napis POLSKIE NAGRANIA WARSZAWA znajduje się pod napisem Pronit, później wędruje na obwód etykiety, ponad napisem i logo Pronit (oczywiście, tradycyjnie już, ma różne wersje kolorystyczne).








W etykietach płyt wydawanych przez Pronit pod własnym szyldem znika napis Polskie Nagrania Warszawa, zmienia się równocześnie projekt etykiety. Zidentyfikowałem co najmniej dwa typy – z mniejszym (starszy wariant, sądząc po numerze katalogowym) i większym (nowszy wariant?) napisem Pronit. Płyt te mają numery katalogowe zaczynające się od PLP. Na etykietach pierwszych płyt jako organizacja ochrony praw autorskich wymieniona jest jeszcze BIEM (np. Irena Jarocka lub Eleni .  W późniejszym czasie (od 1984 r.?), jako organizacja ochrony praw autorskich wymieniony jest ZAIKS.



Nieco inaczej wygląda etykieta dla płyt oznaczonych numerem katalogowym SLP, wydawanych na licencji Wifonu – napis WIFON (później WIFON – WARSZAWA) pojawia się na etykiecie (na górnym obrzeżu). Podobnie jak w serii PLP wcześniejsze płyty oznaczone są napisem BIEM (np. Maryla Rodowicz – Cyrk nocą , późniejsze napisem ZAIKS:


Oznaczone logiem Pronit były też niektóre płyty Polskiego Stowarzyszenia Jazzowego (np. Zbigniew Namysłowski .
Odrębny rozdział to płyty wydane w serii Musicorama (numer katalogowy zaczynający się od M-), których producentem był Poljazz. Ale i tutaj występują dwie wersje etykiet: wcześniejsza, z napisem producent nagrania POLJAZZ Warszawa na górnym obrzeżu etykiety, logiem serii Musicorama i napisami ZAIKS oraz BIEM (to drugie w ramce) – np. Maanam – O! i nowsza, bez POLJAZZU i loga serii na etykiecie, a także już z samym napisem ZAIKS (bez BIEM):

Zresztą ten wzór pojawiał się też na późniejszych wydaniach PLP, np. Perfect Live April 1.1987

Z innych ciekawostek, jakie znalazłem to płyta na której oprócz Pronitu widnieje Tonpress:
,
a także rzadziej spotykane wzory etykiet małych płyt:
http://www.discogs.com/Kwartet-Warszawski-Idealny-Sier%C5%BCant/release/3739627 lub http://www.discogs.com/Czerwono-Czarni-Whole-Lot-Of-Shaking-Gain-On-Sailor/master/575245, a także jeszcze inny http://www.discogs.com/Krzysztof-Krawczyk-Nuty-Dla-Danuty/release/6304090

Etykiety na płyty były drukowane w Pionkach. .Były one drukowane za pomocą prasy drukarskiej z wygrawerowanych metalowych matryc zawierających wszystkie niezbędne elementy charakteryzujące płytę: nazwy utworów lub albumu, logo tłoczni, logo wydawcy, numer katalogowy płyty, symbol strony płyty (A lub B) nazwy zespołu czy imię i nazwisko wykonawcy (ów) utworów oraz sentencję „Prawa producenta i prawa autorskie zastrzeżone. Kopiowanie i publiczne odtwarzanie bez zezwolenia wzbronione”. W maszynie drukarskiej mocowano matrycę, którą wałki maszyny pokrywały farbą drukarską farbą i odbijały treść na przewijającej się rolce papieru. Po nadrukowaniu treści etykiety na papierze, specjalny wykrojnik nadawał etykietom okrągły kształt.

W pierwszych latach tłoczenia płyt w Pionkach stosowano koperty uniwersalne, w które można było pakować każdą płytę. Koperty takie miały z obu stron jakiś motyw graficzny, logo tłoczni i wydawcy, czasem nazwisko projektanta-grafika. Z czasem rynek, zwłaszcza zachodni na który sprzedawała płyty CHZ „Ars Polona”, wymusił koperty indywidualne dla każdej płyty. Opracowaniem szaty graficznej, zlecaniem produkcji kopert (w latach sześćdziesiątych klejenie kopert wykonywane było ręcznie poprzez przemysł terenowy, na zachodzie robiły to maszyny) zajmowały się „Polskie Nagrania”. Ten sposób wykonania (ślady kleju, nierówności składu i sklejenia), ale także plamy lakieru, ubóstwo graficzne, słaba kolorystyka, czasem brak tłumaczenia na języki zachodnie-były powodem trudności sprzedaży na rynkach zagranicznych.  Powodem złej jakości kopert była także stosowana technologia nadruku metodą rotograwiurową. Drukarnie stosujące nowsze techniki drukowania jak typografia i offset zapewniały lepszą jakość nadruku. Z czasem wydawcy wymusili na drukarniach modernizację procesu drukowania i mechanizację klejenia kopert i już w latach siedemdziesiątych koperty do płyt z „Pronitu” nie odbiegały bardzo swoim wyglądem od zachodnich (jak dla mnie, twierdzenie to jest mocno dyskusyjne ;) ).
Koperty na płyty drukowano w firmach:
- Dom Słowa Polskiego, Warszawa
- RSW „Prasa”w Warszawie,
- KSW „Prasa” w Warszawie,
- „Intrografia” w Warszawie,
- Łódzkich Zakładach Akcydensowych w Łodzi (Łódzkiej Drukarni Akcydensowej w Łodzi)

Piotruś

  • Mod
  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 1066
Odp: Pronit 1957-1991 - logo, etykiety, trochę historii, datowanie wydań
« Odpowiedź #1 dnia: Styczeń 24, 2015, 14:55:46 »
Przedstawiam jako ciekawostkę album, który nabyłem w cenie 1zł ubiegłego lata. Prawdopodobnie to jedno z najwcześniejszych wydań Pronitu, na pewno pierwsze z Pronitowskich "produkcji specjalnych". Album mieści sześć płyt, z czego jednej mi brakuje i jest dodatkowo chowany w zewnętrzne, tekturowe etui.







Płyty w albumie:

N 0071 w kolorze seledynowym, transparentnym


N 0087 w kolorze seledynowym, transparentnym


N 0080 w kolorze granatowym, transparentnym


N 0081 w kolorze seledynowym, transparentnym


N 0006 w kolorze granatowym, nieprzezroczystym


DarkB

  • Sr. Member
  • ****
  • Wiadomości: 483
Odp: Pronit 1957-1991 - logo, etykiety, trochę historii, datowanie wydań
« Odpowiedź #2 dnia: Styczeń 24, 2015, 18:41:25 »
Świetna sprawa!!!

Etykiety wyglądają na wczesne, ale logo Pronitu (widoczne na okładce albumu) w postaci słowika wpisanego w literę P pojawiło się nieco później (wczesne etykiety mają jeszcze płyty z 1960 r., nie znalazłem póki co płyty z wczesną etykietą która byłaby wydana w 1962 r.), więc być może ten album jest tak właśnie z lat 1960 -1962.

Piotruś

  • Mod
  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 1066
Odp: Pronit 1957-1991 - logo, etykiety, trochę historii, datowanie wydań
« Odpowiedź #3 dnia: Luty 01, 2015, 12:38:46 »
Z Pronitowych ciekawostek, mam jeszcze fabryczny karton, w którym dostarczane były płyty siedmiocalowe produkcji fabryki z Pionek do punktów sprzedaży. Pudełko ma w tylnej części rozchylane okienko, przez które można podejrzeć ilość płyt w dostawie.








Piotruś

  • Mod
  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 1066
Odp: Pronit 1957-1991 - logo, etykiety, trochę historii, datowanie wydań
« Odpowiedź #4 dnia: Luty 21, 2015, 12:55:46 »
Etykieta płyty z zamówienia ZL-501; "Latające piosenki", reklamującej linie lotnicze LOT.
Co ciekawa, ta EPka ma laminowaną okładkę.